Eparhija Raško-prizrenska protiv radova na crkvi u Novom Brdu

0

Eparhija Raško-prizrenska zabrinuta je zbog najave početka radova na lokalitetu drevne srpske srednjovekovne katedralne crkve Sv. Nikole, sabornog hrama novobrdskih i gračaničkih episkopa, u neposrednoj blizini tvrđave Novo Brdo. Kosovski mediji su najavili radove na „katedrali u Artani, bivšem Novom Brdu“, te je isti lokalitet predstavljen kao rimokatolička crkva.

Po navodima eparhije, u pitanju je jedna od 40 specijalnih zaštićenih zona, koje po kosovskim zakonima podležu posebnoj proceduri, i koja ne zavisi samo od kosovskih institucija, već i od stava Srpske pravoslavne crkve.

Eparhija ukazuje se da je taj stari verski objekat je na sajtu kosovskog Ministarstva kulture netačno predstavljen kao rimokatolička crkva, bez ikakvog pominjanja autentične istorije hrama i dosadašnjih rezultata arheoloških istraživanja.

Naglašava se da su informacije o planiranom projektu konzervacije hrama Sv. Nikole objavljene su u kosovskim medijima i prema dostupnim informacijama projekat izvodi Arheološki institut Kosova uz finansijsku podršku nemačke ambasade u Prištini.

Tim povodom, Eparhija je kontaktirala nemačku ambasadu, a takođe će u daljoj proceduri urgentno biti angažovana i Komisija za zaštićene zone, čiji je član Eparhija Raško-prizrenska.

“Veoma je važno da se u saradnji sa OEBS-om i kancelarijom EU utvrditi tačno sve činjenice i projekat konzervacije ruševina hrama vratiti u okvire zakona. U protivnom svaki dalji radovi na ovoj lokaciji bili bi nezakonitim”, upozorava se u saopštenju.

Eparhija ukazuje da crkva Sv. Nikole istraživana je još od 50-ih i 60-ih godina prošlog veka i tu su pronađeni brojni natpisi i elementi kamene plastike koji jasno ukazuju na poreklo hrama i njegov stil.

Dodaje se da su u okvirima hrama pronađeni i brojni grobovi, koji su u međuvremenu otvarani i kosti odnošene u Prištinu bez ikakvog obaveštavanja SPC.

“Odlučan stav naše Eparhije jeste da se bilo kakvi konzervatorski radovi, kao i prezentacija ove baštine, može raditi jedino uzimajući u obzir dosadašnje arheološke radove i u punoj saradnji sa eminentnim srpskim ekspertima koje će angažovati Eparhija Raško-prizrenska. Apsolutno je neprihvatljiva i kontraproduktivna bilo kakva politizacija pitanja kulturne baštine, a pogotovo jednostrano menjanje istorijskih činjenica”, napominje se u saopštenju.

Podseća se da je hram podignut sredinom 14. veka i da je bio dograđen u vreme despota Stefana Lazarevića i posle 1455 godine.

“Po svemu sudeći kasnije je pod osmanskom vlašću pretvoren u džamiju, da bi objekat posle bio srušen u zemljotresu i ostao u ruševinama do današnjih vremena, kao i ostaci grada koji je ubrzo zapusteo”.

Kao i velike nemanjićke zadužbine (13 i 14. veka) Sopoćani, Arilje, Visoki Dečani, novobrdska crkva Sv. Nikole građena je u romaničkom stilu bazilike i do pada Novog Brda pod osmansku vlast bila je glavno pravoslavno bogoslužbeno mesto.

Nedaleko od ovog hrama nalaze se ostaci gradske rimokatoličke crkve tzv. Saske crkve, koja je dobila naziv po rudarima Saksoncima (Sasima), koji su pored dubrovačkih trgovaca i domaćeg srpskog stanovništva činili deo bogatog i raznolikog kulturnog i verskog mozaika srednjovekovnog Novog Brda, kao jednog od najznačajnijih gradova srednjovekovne Srbije.

Ostavi odgovor

Unesite komentar
Unesite ime